آیین نامه اجرایی بهینه سازی مصرف آب کشاورزی

ماده 6 - سازمانهای آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان مکلفند نسبت به تحویل آب مورد نیاز مصرف‌کنندگان هر منطقه بر اساس الگوی مصرف بهینه‌آب که بر اساس مفاد این آیین‌نامه تعیین می‌شود، اقدام نمایند. ‌

‌ماده 7 - صدور پروانه مصرف بهینه آب برای مصرف‌کنندگان آب کشاورزی برابر ضوابط این آیین‌نامه بر اساس فرم ضمیمه شماره (2) به عهده سازمان‌های آب‌منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان خواهد بود و پروانه‌های صادرشده، جایگزین پروانه‌های قبلی خواهد بود. بدین منظور کمیسیونی مرکب از سه نفر،‌شامل نمایندگان سازمانهای کشاورزی استانها یا مناطق، سازمان آب منطقه‌ای ذیربط و یک نفر کارشناس حقوقی تشکیل می‌شود. احکام نماینده سازمان‌کشاورزی از طرف رییس سازمان کشاورزی استان یا منطقه و احکام نماینده سازمان آب منطقه‌ای و کارشناس حقوقی از طرف مدیر عالم سازمان آب منطقه‌ای‌ذی‌ربط صادر خواهد شد. ‌تبصره 1 - تشکیل کمیسیون موضوع این ماده در حوزه عمل سازمان‌های آب منطقه‌ای یا سازمان آب و برق خوزستان بیش از یک مورد بدون اشکال خواهد بود. ‌تبصره 2 - پس از صدور پروانه مصرف بهینه آب، پرونده‌های مشترکین آب کشاورزی بر مبنای پروانه یاد شده مورد اصلاح قرار خواهد گرفت و آب قابل تحویل‌به مشترک، بر اساس الگوی مصرف بهینه آب خواهد بود. ‌تبصره 3 - سازمان‌های آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان مجازند در سالها و یا دوره‌های خشک که کاهش عرضه یا جیره‌بندی آب ضرورت داشته‌باشد، سقف تحویل آب مندرج در پروانه‌های صادر شده را به طور متناسب کاهش دهند. همچنین میزان دبی و حجم آب قابل تحویل بر حسب تغییرات احتمالی‌الگوی کشت و راندمان‌های آبیاری مورد تجدید نظر قرار می‌گیرد.

‌ماده 8 - پس از تعیین میزان آب قابل تحویل با الگوی مصرف بهینه آب در هر یک از مناطق آبیاری، آب به صورت حجمی تحویل می‌شود. محل تحویل حجمی‌آب بر اساس مفاد این آیین‌نامه در خصوص شبکه‌های آبیاری، نقطه شروع آبگیری اراضی تحت پوشش و تشکلهای بهره‌برداری خواهد بود. این محل برای‌شبکه‌های مدرن حداقل در ابتدای کانالهای فرعی و شبکه‌های تلفیقی و سنتی بر حسب مورد و بنا به تشخیص سازمان‌های آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق‌خوزستان خواهد بود.

‌ماده 9 - برای تحقق تحویل حجمی آب، کلیه سازمان‌های آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان مکلفند ظرف حداکثر یک سال پس از تصویب و ابلاغ‌این آیین‌نامه، نسبت به تأسیس سیستم‌های اندازه‌گیری جریان آب در نقاطی که دارای شرایط مندرج در ماده (8) این آیین‌نامه می‌باشد، با استفاده از تجهیزات‌مناسب بر حسب مورد و با هزینه مصرف‌کنندگان اقدام نمایند، به طوری که با بهره‌برداری از این تجهیزات بتوان با مدت قابل قبول، آب تحویلی را اندازه‌گیری و‌محاسبه نمود. ‌تبصره - چنانچه بنا به تشخیص مأموران موضوع ماده (30) قانون توزیع عادلانه آب، مشخص شود تجهیزات نصب شده برای اندازه‌گیری میزان آب تحویلی‌شکسته شده و یا به نحوی آسیب‌دیده که میزان جریانهای ورودی را با دقت مناسب تعیین نمی‌نماید، برای بار اول به تشکلهای ذیربط یا نماینده رسمی‌مصرف‌کنندگان تحت پوشش تجهیزات فوق، جهت ترمیم و تعمیر مجدد اخطار می‌شود و در صورت عدم تعمیر به موقع یا رفع نواقص از طرف مصرف‌کنندگان‌یا تکرار تخلف، نسبت به توقف تحویل آب از طرف مأمورین سازمان‌های آب منطقه‌ای یا سازمان آب و برق خوزستان اقدام خواهد شد.

‌ماده 10 - تدابیر اجرایی و اقتصادی برای مصرف بهینه آب کشاورزی موضوع این آیین‌نامه، به شرح زیر تعیین می‌شود: ‌الف - میزان آب بهای کشاورزی آب‌های سطحی در خصوص مصرف‌کنندگانی که میزان آب تحویلی باری آنان برابر الگوی مصرف بهینه آب باشد، بر حسب این‌که اراضی در محدوده شبکه‌های مدرن، تلفیقی یا سنتی قرار داشته باشد، برابر قانون تثبیت آب بهای زراعی و آیین‌نامه‌های اجرایی ذیربط اخذ می‌شود. ب - تحویل آب به بهره‌برداران، بیش از مقادیر تعیین شده در چهارچوب این آیین‌نامه مجاز نیست و سازمانهای آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان‌مکلفند آب را در همان حد الگوی مصرف به مصرف‌کنندگان تحویل نمایند. ‌تبصره - هر گاه مصرف‌کننده بنا به تشخیص سازمانهای آب منطقه‌ای یا سازمان آب و برق خوزستان شرایط لازم را برای اعمال الگوی مصرف بهینه آب نداشته‌باشد، حداکثر تا مدت دو سال تحویل آب بیش از مقدار مصرف، تا حد بیست و پنج درصد (25%) الگوی مصرف بهینه آب، بدون اشکال خواهد بود. در این‌صورت آب بهای آب تحویلی تا ده درصد (10%) مازاد بر حجم تعیین شده در الگوی مصرف بهینه آب، یک و نیم برابر رقم تعیین شده نسبت به مازاد و به‌تناسب نوع شبکه، محاسبه و اخذ می‌شود و از ده درصد (10%) تا سقف بیست و پنج درصد (25%) سه برابر رقم تعیین شده نسبت به مازاد و نوع شبکه‌محاسبه و اخذ می‌شود.

‌ماده 11 - در مورد مصرف‌کنندگانی که با اعمال شیوه‌های مختلف مدیریت مصرف، بتوانند با حفظ میزان تولید در واحد سطح برای یک الگوی کشت مقرر‌مصارف را تقلیل دهند، امتیازاتی به شرح زیر تعلق خواهد گرفت: ‌الف - کاهش نرخ آب‌بها به نسبت رصد صرفه‌جویی در الگوی مصرف بهینه آب، ب - ایجاد تسهیلات در تحویل نهاده‌های یارانه‌ای و تحویل ماشین‌آلات کشاورزی. ج - اجازه توسعه کشت در اراضی تحت پوشش نقاط تحویلی آب به تناسب صرفه‌جویی در مصارف آب، ‌د - دریافت تسهیلات لازم برای تبصره (76) قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1373 - برای تهیه طرح‌و نقشه و همچنین دریافت تسهیلات اعتباری ارزان‌قیمت و طویل‌المدت به منظور اجرای طرح‌های توسعه و ایجاد شبکه‌های تحت فشار. ‌ترتیبات لازم در خصوص اعطای تسهیلات موضوع این ماده به جز بند (‌د) که چهارچوب آن را آیین‌نامه اجرایی تبصره (76) قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی،‌اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1373 - تعیین نموده به عهده کمیسیونی مرکب از یک نفر از سازمان‌های آب منطقه‌ای یا سازمان آب و‌برق خوزستان و یک نفر از سازمان کشاورزی هر استان یا مناطق خواهد بود. احکام نمایندگی سازمان آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان از طرف مدیر‌عامل سازمان آب منطقه‌ای یا آب و برق خوزستان و احکام نمایندگی سازمان‌های کشاورزی در هر استان یا منطقه از طرف رییس سازمان کشاورزی ذیربط صادر‌خواهد شد. ‌

ماده 12 - از تاریخ تصویب این آیین‌نامه سازمان‌های آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان مکلفند، آب مورد نیاز اراضی تحت پوشش چاه‌های عمیق و‌نیمه عمیق را بر اساس ضوابط این آیین‌نامه و برابر فرم ضمیمه شماره (3) تعیین نمایند

‌ماده 13 - کنترل حجم آب تخلیه شده برای مصارف کشاورزی اراضی تحت پوشش چاه‌های عمیق و نیمه عمیق در مناطق مختلف، با توجه به نوع کشت مندرج‌در پروانه، بر مبنای ضوابط این آیین‌نامه توسط سازمان‌های آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان صورت خواهد گرفت.

ماده 14 - کلیه پروانه‌های صادر شده تا تاریخ تصویب این آیین‌نامه، با رعایت اولویت دشتهای ممنوعه بحرانی و ممنوعه و با توجه به نوع کشت و سطح اراضی‌تحت کشت هر چاه، بر اساس ماده (12) این آیین‌نامه اصلاح، و پروانه‌های جدید برابر ضوابط این آیین‌نامه صادر خواهد شد. ‌تبصره - مفاد تبصره (3) ماده (7) درباره آب‌های زیرزمینی نیز قابل اعمال است.

‌ماده 15 - نقطه اندازه‌گیری میزان آب تخلیه شده برای اراضی تحت پوشش چاه‌های عمیق و نیمه عمیق در سرچاه خواهد بود.

‌ماده 16 - شرکت‌های آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان مکلفند، کلیه چاه‌های عمیق و نیمه عمیق حوزه عمل خود را در مناطق ممنوعه و ممنوعه‌بحرانی، ظرف دو سال از تصویب این آیین‌نامه و در بقیه مناطق تا پایان برنامه دوم به کنتور حجمی مجهز نموده و پلمپ نمایند. هزینه‌های نصب و نگهداری از‌این تجهیزات به عهده صاحبان پروانه چاه‌ها بوده و شرکتهای آب‌های منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان آمار و اطلاعات آب تخلیه شده را از طریق این‌تجهیزات جمع‌آوری خواهند کرد. ‌تبصره - چنانچه بنا به تشخیص مأموران موضوع ماده (30) قانون توزیع عادلانه آب مشخص شود که پلمپ کنتورهای نصب شده شکسته شده یا به نحوی‌آسیب دیده‌اند که میزان تخلیه آب‌های زیرزمینی را با دقت مناسب تعیین نمی‌کنند، برای بار اول به صاحبان کنتورها جهت ترمیم و تعمیر مجدد، دریافت اخطار‌می‌شود و در صورت تکرار، نسبت به توقف بهره‌برداری تا رفع نقض و اخذ تعهد عدم تکرار از طرف مأموران سازمان‌های آب منطقه‌ای یا سازمان آب و برق‌خوزستان اقدام خواهد شد.

‌ماده 17 - از تاریخ تصویب این آیین‌نامه در مورد اراضی زیر پوشش بهره‌برداری از چاه‌ها عمیق و نیمه عمیق که روی آنها کنتور حجمی نصب شده است، حجم‌آب ثبت شده توسط کنتورهای نصب شده ملاک محاسبه حق‌النظاره‌ها خواهد بود. از زارعینی که حجم آب مصرف آنها برابر کنتور مطابق الگوی مصرف بهینه‌آب مندرج در پروانه‌های صادر شده باشد، فقط حق‌النظاره مندرج در آیین‌نامه اجرایی قانون توزیع عادلانه آب - مصوب 1361 - اخذ خواهد شد. در مورد‌زارعینی که مصارف آنها بیش از الگوی مصرف مندرج در پروانه‌های صادر شده باشد، علاوه بر حق‌النظاره‌ها مبالغی به شرح زیر برای هزینه‌های جبرانی اخذ‌خواهد شد: ‌الف - در مناطق ممنوعه و ممنوعه بحرانی تا ده‌درصد (10%) الگوی مصرف بهینه آب نسبت به مازاد بر حجم تعیین شده در الگوی مصرف بهینه آب دو درصد(2%) و برداشت ده درصد (10%) تا حداکثر بیست و پنج درصد (25%) مصرف بهینه آب نسبت به مازاد ده درصد (10%) ارزش تولیدات اراضی تحت پوشش، ب - در مناطق آزاد تا ده درصد (10%) تا حداکثر بیست و پنج درصد (25%) الگوی مصرف بهینه آب نسبت به مازاد چهاردرصد (4%) ارزش تولیدات اراضی‌تحت پوشش، ج - در صورتی که به هر دلیل آب تخلیه شده بیش از بیست و پنج درصد (25%) الگوی مصرف بهینه آب باشد، میزان هزینه‌های جبرانی اخذ شده توسط‌سازمان‌های آب منطقه‌ای و سازمان آب و برق خوزستان به ازای هر پنج درصد (5%) مازاد بر بیست و پنج درصد (25%) یک درصد (1%) ارزش تولیدات اراضی‌تحت پوشش خواهد بود. ‌تبصره 1 - در مورد چاه‌هایی که مجهز به کنتور حجمی نشده‌اند ملاک محاسبه حق‌النظاره، پروانه‌های صادرشده خواهد بود و هزینه‌های جبرانی برای مصارف‌مازاد بر میزان مندرج در پروانه برابر بندهای (‌الف)، (ب) و (ج) اخذ خواهد شد. ‌تبصره 2 - اخذ مبالغ مندرج در بندهای (‌الف، ب و ج) برای دو سال زراعی امکان‌پذیر است و پس از آن از طرف سازمانهای آب منطقه‌ای یا سازمان آب و برق‌خوزستان اخطار لازم برای رعایت مفاد پروانه صادر شده به دارنده پروانه داده خواهد شد و در صورت عدم رعایت، نسبت به توقف بهره‌برداری از چاه اقدام‌می‌شود، ادامه بهره‌برداری منوط به تسویه حساب و سپردن تعهد قانونی در مورد رعایت الگوی مصرف بهینه آب خواهد بود. ‌تبصره 3 - از تاریخ تصویب این آیین‌نامه صدور مجوز کفش‌کنی و یا جابجایی چاه‌ها، تنها در صورت ارایه برنامه تبدیل و تغییر سیستم آبیاری با تأیید سازمان‌ها‌و مراکز خدمات کشاورزی در استانها و مناطق، به نحوی که موجب افزایش یازده مصارف آب باشد عملی خواهد بود.

‌ماده 18 - صاحبان پروانه‌های چاه‌ها عمیق و نیمه عمیق می‌توانند در صورت رعایت مفاد ماده (11) از مزایای موضوع ماده یاد شده بهره‌مند شوند.

‌ماده 19 - وزارتخانه‌های نیرو و کشاورزی موظفند تدابیر اجرایی لازم برای سازماندهی بانکهای اطلاعاتی در زمینه جمع‌آوری و پردازش و تولید اطلاعات ناشی‌از عملکردهای این آیین‌نامه را اتخاذ و نسبت به مبادله اطلاعات به طور مستمر اقدام نمایند.

‌ماده 20 - مسئولیت اجرایی این آیین‌نامه بر حسب مورد به عهده سازمان‌های آب منطقه‌ای یا سازمان آب و برق خوزستان یا سازمان‌های کشاورزی استانها و‌مناطق خواهد بود.

‌ماده 21 - هزینه‌های ناشی از اجرای این آیین‌نامه که به عهده تولیدکنندگان کشاورزی خواهد بود در تعیین قیمتهای تضمینی محصولات کشاورزی که هر سال به‌تصویب هیأت دولت می‌رسد لحاظ خواهد شد.

ماده 22 - در کلیه بندها و مفاد این آیین‌نامه، در موارد مصارف آب مربوط به وظایف وزارت جهاد سازندگی، وزیر جهاد سازندگی و سازمان‌های جهاد سازندگی‌استان مربوط جایگزین وزیر کشاورزی و سازمان‌ها کشاورزی استان خواهند شد و کمیته‌ها و کمیسیون‌های موضوع این آیین‌نامه با حضور نمایندگان وزارت‌نیرو، وزارت کشاورزی و وزارت جهاد سازندگی حسب مورد تشکیل خواهد شد.

‌ماده 23 - با تصویب این آیین‌نامه کلیه مقررات مغایر با مفاد آن لغو می‌شود.

‌ماده 24 - این آیین‌نامه و ضمایم آن از تاریخ تصویب لازم‌الاجرا می‌باشد. ‌حسن حبیبی - معاون اول رییس جمهور