(مدنی- فقه) مقصود از ده اراضی ملکی آن اعم از بائر و دائر و آیش و زیر کشت و اراضی دیمکاری است که از راه احیاء برای کشت دیم آماده شده باشد. بنابراین حریم عبارت خواهد بود از سایر اراضی (جزآنچه که در بالا گفته شد) اطراف یک ده که اهالی ده برای تعلیف اغنام و احشام و سوخت و سایر انتفاعات مکمل (بمقیاس تعریف ماده 136 قانون مدنی) ازآن اراضی همگی استفاده می کنند. و بغلط بآنها اراضی مشاعی ده گفته میشود در صورتیکه مشاع بر ملک اطلاق میشود نه بر حریم. و عنوان حریم در این مورد با موات جمع میشود و ثبت حریم ده از اغلاط و بلکه ازحیل است!
