( فقه)- الف- هر لفظ یا عبارتی که نوعا در نتشخیص مراد گوینده آن شبهه ای در ذهن خلجان کند خواه اینکه بعد از تامل و بررسی و مراجعه وتفحص رفع شبهه شود خواه نشود( مثال قسم اخیر حروف مقطعه در اوائل سوره ها است. مثال قسم اول روشن است ).
آنچه که تعریف متشابه برآن صدق نکند محکم است. غالب مؤلفان درتعریف محکم و متشابه بقدری اختلاف نظر پیدا کرده اند که خود آیه راجع به محکمات ومتشابهات را هم در ردیف متشابهات قرارداده اند و حال اینکه مقصود این نبود که خود این آیه در ردیف متشابهات قرار گیرد( کلیات ابی البقاء ص 311- 312 ).
ب- در علم درایه هرگاه اسامی روات احادیث از حیث لفظ و نوشته متحد باشد و اسامی پدران آنها لفظا مختلف ولی خطا مشابه باشد( ویا بعکس یعنی اسامی پدران آنها از حیث لفظ ر نوشته متحد و اسامی فرزندان لفظا مختلف ولی خطا مشابه باشد) این حدیث را حدیث متشابه نامیده اند مانند بکربن زیاد( تشدید یاء) و سهل بن زیاد (بدون تشدید یاء).
