( فقه)- الف- عبارت قانون و نیز دلالت دلیل اثبات دعوی بر معنی و مدلول دارای مراتب وضوح و خفاء میتواند باشد این مراتب را بسه درجه( نص- ظاهر- اظهر ) تقسیم کرده اند: نص، عبارت یا دلیلی است که در مقابل دلالت آن، احتمال مخالف بذهن راه نیابد( مانند مدلول ماده 11 قانون مدنی) اما در مورد ظاهر همیشه لااقل دو احتمال هست که یکی قوی و دیگری ضعیف است آن قوی را ظاهر گویند. در مورد اظهر سه احتمال وجود دارد که دو احتمال آن نسبت باحتمال سوم قوی تر است و بین این دو احتمال قوی یکی از دیگری نیرومند تر است که آنرا اظهرگویند.
ظاهر هرگاه در مقابل اظهر بکار رود معنی آن خاص است ولی گاهی ظاهر در مقابل نص بکار میرود در این صورت شامل ظاهر بمعنی خاص و اظهر می باشد چنانکه فقهاء در باب شهادات گویند: بینه ملک نص است و بینه تصرف، ظاهر.ب- نص بمعنی وسیعتری هم بکار رفته که شامل اظهر و ظاهر هم میشود یعنی درمقابل معانی مستفاد از قیاس و وحدت ملاک و تفسیر قانون بکار میرود به این معنی است که گفته اند: (اجتهاد در مقابل نص جائز نیست). در حقوق جدید ایران غالبا با این معنی آشنا هستند.
