درود بر شما؛
در این پرونده، دفاع اصلی باید بر «اذن مستمر و رضایت عملی ورثه و مجانی بودن انتفاع» متمرکز شود، نه صرفاً سکوت آنان. مطابق مواد ۳۰، ۳۳۶، ۳۳۷، ۵۷۶ و ۵۸۲ قانون مدنی، در فرض اثبات اذن و احراز مجانی بودن انتفاع، مطالبه اجرتالمثل نسبت به مدت مأذون وجاهت ندارد؛ نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۱۱۸۷ مورخ ۱۳۹۵/۰۵/۲۰ نیز در صورت اذن مجانی، عدم استحقاق اجرتالمثل را تأیید کرده است.
برای اثبات این امر، شهادت ورثه یا بستگان مطلع، پیامها و مکاتبات، سوابق رفتوآمد و سکونت خانوادگی، قرائن مربوط به نگهداری وسایل سایر ورثه در ملک، مذاکرات فروش بدون مطالبه اجرت، و هر سندی که علم و رضایت آنان را نشان دهد، باید بهصورت منسجم ارائه شود. همچنین وفق ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی و ماده ۱۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی، اصل بر لزوم اثبات ادعای خواهان است؛ لیکن در مقام دفاع، اثبات اذن و مجانی بودن تصرف اهمیت تعیینکننده دارد.
نکته مهم آن است که صرف سکوت ورثه لزوماً به معنای اذن مجانی نیست؛ بنابراین باید «اذن و رضایت عملی» از مجموعه قرائن و شهادتها استخراج و اثبات شود. با توجه به اینکه مطالبه برای ۱۵ سال مطرح شده، تفکیک دقیق دوره قبل و بعد از فوت مادر و همچنین تاریخ نخستین اعتراض یا مطالبه تخلیه، در تعیین مسئولیت احتمالی بسیار مؤثر است. نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۳۵۷ مورخ ۱۳۹۸/۰۸/۲۰ نیز تصرف شریک را در صورت غاصبانه بودن، مستوجب اجرتالمثل دانسته است.
پرسش تعیینکننده این است: آیا میتوان با ادله موجود، اذن و رضایت مجانی ورثه را برای تمام یا بخشی از ۱۵ سال اثبات کرد و از طریق تنظیم دفاعیه مستند، شهادت شهود و درخواست رسیدگی به قرائن، دعوای اجرتالمثل را نسبت به دوره مأذون منتفی نمود؟ بررسی دقیق مستندات و تنظیم دفاع متناسب با وضعیت پرونده میتواند در نتیجه دعوا تعیینکننده باشد.
