زمان انعقاد عقد در ایجاب و قبول مکاتبه‌ای و اثر فوت موجب
2 هفته پیش۱ پاسخ
شخصی فروش پنجاه تن گندم را به قیمت معلوم و معین به دیگری ایجاب و نامه ایجاب خود را در تاریخ ۱۳۹۹.۱.۱ به تهران پست می‌کند. بازرگان تهرانی در تاریخ ۱۳۹۹.۱.۵ نامه ایجاب را دریافت می‌کند و در تاریخ ۱۳۹۹.۱.۷ قبولی خود را نوشته و به کارمند خود می‌دهد تا به آدرس موجب پست کند. کارمند به لحاظ فراموشی دو هفته ارسال نامه را به تأخیر می‌اندازد و بعد از دو هفته در تاریخ ۱۳۹۹.۱.۲۱ نامه قبول پست میشود. نامه قبولی در تاریخ ۱۳۹۹.۱.۲۵ به دست موجب می‌رسد و وی بلافاصله از مفاد آن مطلع میشود.
۱. آیا عقدی منعقد شده است یا خیر؟
۲. در فرض انعقاد زمان و مکان عقد را مشخص نمایید.
۳. اگر موجب در تاریخ ۱۳۹۹.۱.۱۴ فوت نماید آیا عقدی منعقد شده است یا خیر؟
با توجه به پاسخ ارائه‌شده، در ایجاب و قبول مکاتبه‌ای صرفِ نوشتن و امضای قبول یا حتی تحویل آن به کارمند برای ارسال، به‌تنهایی برای انعقاد عقد کافی دانسته نشده و معیار، زمان مؤثر شدن قبول و اطلاع موجب از آن است. بر این مبنا، چون نامه قبولی در تاریخ ۱۳۹۹/۱/۲۵ به دست موجب رسیده و او بلافاصله از مفاد آن مطلع شده، عقد در همین تاریخ منعقد تلقی میشود.
در خصوص زمان و مکان انعقاد، تاریخ انعقاد عقد ۱۳۹۹/۱/۲۵ در نظر گرفته شده و مکان انعقاد نیز محل اطلاع موجب از قبولی (محل حضور او هنگام دریافت و آگاهی از نامه) اعلام شده است. البته تأکید شده تعیین دقیق مکان، منوط به معلوم بودن محل حضور موجب در آن تاریخ است.
درباره فرض فوت موجب در ۱۳۹۹/۱/۱۴ نیز بیان شده چون تا آن زمان هنوز نامه قبولی ارسال نشده و عقد بر مبنای «وصول و اطلاع از قبول» منعقد نشده است، بعد از فوت موجب نمی‌توان صرفاً با وصول نامه در ۱۳۹۹/۱/۲۵ عقد را منعقدشده تلقی کرد و لازم است وضعیت ایجاب و آثار فوت موجب بر اساس قواعد حاکم بر ایجاب و قرارداد جداگانه بررسی شود.
سلام وقت بخیر، کاربر ارجمند، در پاسخ به سؤال اول، با توجه به اینکه قرارداد از طریق مکاتبه منعقد میشود، مطابق نظریه اعلام اراده و با لحاظ ماده ۱۹۱ قانون مدنی، صرف نوشتن و امضای نامه قبولی یا تحویل آن به کارمند برای ارسال، به‌تنهایی موجب انعقاد عقد نیست و باید زمان مؤثر شدن قبول و اطلاع از آن را بررسی کرد. با توجه به اینکه نامه قبولی در تاریخ ۱۳۹۹/۱/۲۱ پست شده و در تاریخ ۱۳۹۹/۱/۲۵ به موجب رسیده و وی بلافاصله از مفاد آن مطلع شده است، بر مبنای نظریه وصول و اطلاع از قبول، عقد در تاریخ ۱۳۹۹/۱/۲۵ منعقد شده است. بنابراین، در پاسخ به سؤال دوم، زمان انعقاد عقد تاریخ ۱۳۹۹/۱/۲۵ و مکان انعقاد آن محل اطلاع موجب از قبولی، یعنی محل حضور وی هنگام دریافت و اطلاع از نامه در نظر گرفته میشود؛ البته تعیین دقیق مکان، منوط به مشخص بودن محل حضور موجب در آن تاریخ است. در پاسخ به سؤال سوم، اگر موجب در تاریخ ۱۳۹۹/۱/۱۴ فوت کرده باشد، چون در این تاریخ هنوز نامه قبولی ارسال نشده و عقد نیز بر مبنای نظریه وصول و اطلاع از قبول منعقد نشده است، پس از فوت موجب نمی‌توان صرفاً با وصول نامه در تاریخ ۱۳۹۹/۱/۲۵ عقد را منعقدشده تلقی کرد و باید وضعیت ایجاب و آثار فوت موجب بر اساس قواعد حاکم بر ایجاب و قرارداد بررسی شود.
