خانواده ما سالها در منزل پدری و همراه با مادر که نیاز به مراقبت داشت زندگی کردیم و سایر ورثه هم مطلع بوده اند. با وجود رفت و آمدهای خانوادگی مستمر و طی این سالها درخصوص نارضایتی از سکونت ما یا اخذ اجرت المثل سخنی به میان نیامده بود و فقط بحث فروش مطرح شد که ما هم استقبال کردیم و مانعی ایجاد نکردیم. ضمن اینکه حتی اگر کسی وسایلی داشت در منزل انبار میکرد و مانعی ایجاد نمیکردیم. 4 سال پیش مادرمان فوت شد و این روند همچنان ادامه داشت. حالا از یکسال قبل درخواست تخلیه کردند و ما هم حالا داریم تخلیه میکنیم که یکی از ورثه ادعای اجرت المثل تمامی سالها (15 سال) را دارد و شکایت کرده است. چگونه میتوانم رضایت ورثه در سالهای گذشته را اثبات نمایم.
در مجموع، محور دفاعی پیشنهادی این است که صرف سکوت سایر ورثه برای سالهای طولانی به‌تنهایی اثبات‌کننده رضایت یا اذنِ استفاده رایگان نیست و برای مقابله با دعوای اجرتالمثل باید «اذن و رضایت عملی و مستمر» و نیز «مجانی بودن انتفاع» را تا حد امکان با دلیل نشان دهید. بر همین مبنا، هرچه بتوانید ثابت کنید سکونت شما با اطلاع ورثه، بدون ممانعت آنان و با هدف مراقبت از مادر انجام شده و این وضعیت در طول زمان با علم و رفتار عملی آنان همراه بوده، می‌تواند در رد یا محدود کردن مطالبه اجرتالمثل نسبت به مدت مأذون مؤثر باشد.
برای اثبات رضایت/اذن، بر مجموعه ادله و قرائن تأکید شده است: شهادت بستگان و اشخاص مطلع از رفت‌وآمدهای مستمر و اطلاع ورثه از سکونت شما، پیام‌ها و مکاتبات خانوادگی، هرگونه نوشته یا اظهارنظر ورثه درباره نحوه سکونت یا فروش ملک، دلایل مربوط به استفاده خانوادگی از ملک و حتی نگهداری وسایل سایر ورثه در منزل، و نیز مذاکرات فروش در سالهای گذشته بدون طرح مطالبه اجرت. پیشنهاد شده است هم‌زمان دفاعیه مستند تنظیم کنید و از دادگاه درخواست استماع شهادت شهود و در صورت لزوم تحقیق محلی و بررسی قرائن را داشته باشید. همچنین تأکید شده «اثبات اطلاع» با «اثبات اذنِ رایگان» متفاوت است و باید روی مجانی بودن و اذن تمرکز شود.
در برخی پاسخ‌ها به این نکته هم اشاره شده که تفکیک دقیق دوره قبل و بعد از فوت مادر و نیز تعیین تاریخ اولین اعتراض/درخواست تخلیه، در ارزیابی مدت و میزان مسئولیت احتمالی مهم است؛ بعضی دیدگاه‌ها احتمال داده‌اند اگر اجرتالمثل قابل بررسی باشد، محدود شدن آن به پس از اولین اعتراض رسمی مطرح شود، و نیز درباره دوره مراقبت از مادر این نظر بیان شده که معمولاً دادگاهها تا زمان فوت مادر اجرتالمثل را قابل مطالبه نمیدانند، اما این‌ها به نتیجه قطعی تعبیر نشده و وابسته به اثبات اذن و اوضاع پرونده دانسته شده است. همچنین با استناد به مواد ۳۰، ۳۳۶، ۳۳۷، ۵۷۶ و ۵۸۲ قانون مدنی و نظریه‌های مشورتی ذکرشده، گفته شده در صورت احراز اذنِ مجانی، مطالبه اجرتالمثل نسبت به مدت مأذون وجهی ندارد؛ در عین حال اگر تصرف غاصبانه تلقی شود، امکان مطالبه مطرح میشود.
سلام، دفاع اصلی را بر اثبات اذن مجانی و رضایت عملی و مستمر سایر ورثه برای سکونت (نه صرف سکوت) متمرکز کنید و با شهادت شهود، پیام‌ها، مکاتبات، سوابق رفتوآمد، نگهداری وسایل و مذاکرات فروش، علم و رضایت آنان و هدف مراقبت از مادر را اثبات نمایید.
اگر اجرتالمثل قابل طرح باشد، حداکثر از زمان نخستین اعتراض رسمی قابل مطالبه است نه ۱۵ سال گذشته، و با تفکیک دوره قبل و بعد از فوت مادر و درخواست تحقیق محلی و استماع شهود، دعوا را نسبت به دوره مأذون منتفی سازید. موفق باشید
پرونده را روی رضایت ضمنی طولانی مدت ببرید یعنی نشان دهید همه ورثه از سالها قبل در جریان سکونت شما بوده اند اعتراض مؤثر نکرده اند و حتی از ملک به‌صورت خانوادگی استفاده میکرده اند بعد استدلال کنید اگر هم اجرتالمثل قابل طرح باشد نهایتاً از زمان نخستین اعتراض رسمی قابل بررسی است نه پانزده سال گذشته
سلام واحترام دفاع اصلی شما در این پرونده باید بر اثبات اذن مجانی سایر ورثه برای سکونت متمرکز باشد و صرفاً به سکوت آنان اکتفا نکنید، بلکه باید رضایت عملیشان را با ادله محکم ثابت کنید که مهمترین آنها شهادت شهود از بستگان مطلع است مبنی بر اینکه ورثه در تمام این سالها رفتوآمد مستمر داشته، وسایل خود را در ملک انبار میکردهاند و هرگز کوچکترین اعتراض یا درخواست اجرتالمثلی مطرح نکردهاند، ضمن اینکه بحث فروش را پیش کشیدهاند و شما هم استقبال کردید و مانعی ایجاد ننمودید؛ همچنین هرگونه پیامک، نامه یا صورتجلسه خانوادگی که حاکی از اطلاع و رضایت آنان باشد را جمعآوری کنید و حتماً بر این نکته تأکید داشته باشید که سکونت شما در درجه اول برای مراقبت و نگهداری از مادر بوده که معمولاً دادگاهها برای این دوره تا زمان فوت مادر، اجرتالمثل را قابل مطالبه نمیدانند، و از سوی دیگر مدت زمان سکونت را تفکیک کنید و به دادگاه ثابت نمایید که سکوت بلندمدت و عدم اعتراض ورثه در کنار سایر قرائن، عرفاً به معنای اذن تلقی میشود؛ در نهایت به عنوان اقدام فوری، دفاعیه مستندی تنظیم کنید و ضمن ارائه شهادت شهود و مدارک موجود، درخواست تحقیق محلی را از دادگاه بخواهید تا بتوانید دعوای اجرتالمثل را برای تمام یا بخش اعظم این مدت منتفی سازید، موفق باشید
درود بر شما؛
در این پرونده، دفاع اصلی باید بر «اذن مستمر و رضایت عملی ورثه و مجانی بودن انتفاع» متمرکز شود، نه صرفاً سکوت آنان. مطابق مواد ۳۰، ۳۳۶، ۳۳۷، ۵۷۶ و ۵۸۲ قانون مدنی، در فرض اثبات اذن و احراز مجانی بودن انتفاع، مطالبه اجرتالمثل نسبت به مدت مأذون وجاهت ندارد؛ نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۱۱۸۷ مورخ ۱۳۹۵/۰۵/۲۰ نیز در صورت اذن مجانی، عدم استحقاق اجرتالمثل را تأیید کرده است.
برای اثبات این امر، شهادت ورثه یا بستگان مطلع، پیام‌ها و مکاتبات، سوابق رفتوآمد و سکونت خانوادگی، قرائن مربوط به نگهداری وسایل سایر ورثه در ملک، مذاکرات فروش بدون مطالبه اجرت، و هر سندی که علم و رضایت آنان را نشان دهد، باید به‌صورت منسجم ارائه شود. همچنین وفق ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی و ماده ۱۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی، اصل بر لزوم اثبات ادعای خواهان است؛ لیکن در مقام دفاع، اثبات اذن و مجانی بودن تصرف اهمیت تعیین‌کننده دارد.
نکته مهم آن است که صرف سکوت ورثه لزوماً به معنای اذن مجانی نیست؛ بنابراین باید «اذن و رضایت عملی» از مجموعه قرائن و شهادت‌ها استخراج و اثبات شود. با توجه به اینکه مطالبه برای ۱۵ سال مطرح شده، تفکیک دقیق دوره قبل و بعد از فوت مادر و همچنین تاریخ نخستین اعتراض یا مطالبه تخلیه، در تعیین مسئولیت احتمالی بسیار مؤثر است. نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۳۵۷ مورخ ۱۳۹۸/۰۸/۲۰ نیز تصرف شریک را در صورت غاصبانه بودن، مستوجب اجرتالمثل دانسته است.
پرسش تعیین‌کننده این است: آیا می‌توان با ادله موجود، اذن و رضایت مجانی ورثه را برای تمام یا بخشی از ۱۵ سال اثبات کرد و از طریق تنظیم دفاعیه مستند، شهادت شهود و درخواست رسیدگی به قرائن، دعوای اجرتالمثل را نسبت به دوره مأذون منتفی نمود؟ بررسی دقیق مستندات و تنظیم دفاع متناسب با وضعیت پرونده می‌تواند در نتیجه دعوا تعیین‌کننده باشد.
سلام وقت بخیر، کاربر ارجمند، صرف سکوت و عدم مطالبه اجرتالمثل از سوی سایر ورثه، به‌تنهایی لزوماً به معنای رضایت یا اذن قطعی آنان به استفاده رایگان از ملک نیست و برای دفاع مؤثر باید رضایت یا اذن آنان در طول این مدت با ادله قابل اثبات احراز شود؛ از جمله شهادت اشخاصی که از سکونت شما و اطلاع و رضایت ورثه مطلع بوده‌اند، پیام‌ها و مکاتبات خانوادگی، اظهارات یا نوشته‌های ورثه درباره نحوه سکونت یا فروش ملک، مدارکی که نشان دهد رفتوآمد مستمر و اطلاع آنان از سکونت شما وجود داشته و اعتراضی نکردهاند، و به‌ویژه هر دلیلی که نشان دهد حضور شما با اطلاع و اذن آنان و با هدف مراقبت از مادر بوده است؛ همچنین اگر در جلسات خانوادگی موضوع فروش ملک مطرح شده و شما نیز آمادگی خود را اعلام کرده‌اید، شهادت حاضرین و هرگونه پیام یا سند مرتبط می‌تواند مؤثر باشد. با این حال، توجه داشته باشید که اثبات صرف اطلاع ورثه با اثبات اذن رایگان متفاوت است و در دعوای اجرتالمثل، موضوع تصرف، اذن، مدت آن و حدود سهم هر یک از ورثه باید دقیقاً بررسی شود؛ بنابراین بهتر است دفاع شما بر این محور متمرکز باشد که تصرف شما از ابتدا با اذن و اطلاع سایر ورثه، در راستای نگهداری و مراقبت از مادر و بدون ممانعت آنان بوده و پس از فوت مادر نیز سالها با علم و سکوت آنان ادامه یافته است و برای اثبات این امر، درخواست استماع شهادت شهود و بررسی کلیه قرائن و مستندات موجود را مطرح کنید.
علی رضا ساعدی
وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
چطور پرسش جدید ثبت کنم؟⌄
با ورود به حساب کاربری و انتخاب گزینه ثبت پرسش، موضوع حقوقی خود را بنویسید و حوزه مرتبط را انتخاب کنید تا درخواست شما برای بررسی ارسال شود.
