سلام وقت بخیر آیا دادگاه تجدیدنظر خودش طلاق مادرم رو ابطال می‌کنه با طرفی که پدرم با شناسنامه اش با مادرم ازدواج رسمی انجام داده یا نه ؟ الان دادگاه تجدیدنظر خودشو می‌دونه دیگه که این ازدواج اشتباه بوده ثبت اولیش الان میخوام بدونم اینکه دادگاه می‌دونه آیا خودش اقدام می‌کنه این اسناد رو ابطال کنه بعدش اسم مارو از شناسنامه اون طرف صاحب شناسنامه حذف کنه یا اینکه خودمون باید دادخواست بدیم؟
برآیند غالب پاسخ‌ها این است که دادگاه تجدیدنظر معمولاً فقط در حدود خواسته‌ها و اعتراضهایی که در همان پرونده مطرح شده رسیدگی می‌کند و رأساً و خودبه‌خود وارد ابطال سند نکاح/طلاق ثبت‌شده یا اصلاح شناسنامه و حذف نام‌ها (خصوصاً درباره اشخاص ثالث) نمی‌شود؛ بنابراین در بسیاری از موارد، برای ابطال/اعلام بی‌اعتباری ثبت ازدواج و آثار بعدی آن مانند اصلاح سجل و شناسنامه، نیاز به طرح دعوا و تقدیم دادخواست جداگانه وجود دارد.
در عین حال، یک دیدگاه متفاوت هم مطرح شده که دادگاه تجدیدنظر بدون دادخواست مجدد، حکم قطعی درباره ابطال ازدواج ثبت‌شده را صادر می‌کند و پس از قطعیت، موضوع برای اصلاح اسناد به ثبت احوال ابلاغ میشود و نیازی به دادخواست جداگانه نیست. در مقابل، سایر پاسخ‌ها تأکید کردهاند حتی اگر دادگاه «بداند» ثبت اشتباه بوده، تا وقتی این خواسته‌ها صریحاً مطرح نشده و در رأی دستور روشن برای ابطال/اصلاح صادر نشده باشد، معمولاً ادارات هم بدون حکم صریح اقدام به اصلاح شناسنامه و اسناد نمیکنند.
بهعنوان شرط مهم، گفته شده اگر در همان پرونده تجدیدنظر، خواسته «ابطال/بی‌اعتباری ازدواج و طلاق ثبت‌شده» مطرح بوده و دادگاه در رأی خود صراحتاً بطلان/غیرواقعی بودن ثبت را اعلام و دستور لازم را داده باشد، میتوان با همان رأی اجرای مفاد آن و اصلاحات را از ثبت احوال و مراجع ثبتی پیگیری کرد. اما اگر این خواسته‌ها در پرونده نبوده، اقدام عملی پیشنهادی، تقدیم دادخواست مستقل (معمولاً با طرفیت زوجین و اداره ثبت احوال و حسب مورد مراجع مرتبط) برای ابطال ثبت و اصلاح شناسنامه و آثار آن است؛ همچنین به مواد ۱۰، ۱۲۸۷ و ۱۲۸۸ و ۹۹۵ قانون مدنی بهعنوان مبنای کلی امکان رسیدگی به اسناد رسمی خلاف واقع و اصلاح اشتباهات سجل اشاره شده است.
معمولاً **دادگاه تجدیدنظر فقط به همان خواسته‌ای رسیدگی می‌کند که در پرونده مطرح شده** و **خودش خودکار** همه آثار بعدی مثل *ابطال سند ازدواج/طلاق* یا *حذف نام فرزندان از شناسنامه فرد صاحب شناسنامه* را انجام نمی‌دهد؛ مگر اینکه **این خواسته‌ها صریحاً در دادخواست/خواسته پرونده آمده باشد** و دادگاه هم در رأی‌اش **دستور مشخص** داده باشد.
### پس در عمل دو حالت دارید
1) **اگر در پرونده تجدیدنظر خواسته‌تان “ابطال/بی‌اعتباری ازدواج و طلاق ثبت‌شده” بوده**
و دادگاه هم در رأی نوشته باشد که ثبت انجام‌شده **باطل/کان‌لم‌یکن/غیرواقعی** است، با همان رأی می‌توانید از **ثبت احوال و دفترخانه/ثبت اسناد** اجرای مفاد رأی و اصلاحات را بخواهید.
2) **اگر خواسته پرونده فقط چیز دیگری بوده** (مثلاً صرفاً اعتراض به رأی قبلی، یا موضوعات جانبی)
برای این موارد معمولاً باید **دادخواست جداگانه** بدهید، مثل:
- **ابطال سند نکاح/طلاق** (یا اعلام بی‌اعتباری واقعه ثبت‌شده)
- **الزام به اصلاح شناسنامه/اصلاح مندرجات ثبت احوال** و حذف نسبت‌های اشتباه
### نکته خیلی مهم
حتی وقتی دادگاه “بداند” ازدواج ثبت‌شده اشتباه بوده، **تا وقتی در رأی حکم صریح برای ابطال/اصلاح صادر نشود**، ادارات معمولاً **بدون حکم روشن** اصلاح شناسنامه و اسناد را انجام نمی‌دهند.
### برای اینکه دقیق بگم باید خودتون دادخواست بدید یا نه
لطفاً فقط این‌ها را بفرمایید (کوتاه):
1) **در تجدیدنظر دقیقاً خواسته‌تان چه نوشته شده؟**
2) **رأی تجدیدنظر صادر شده؟** اگر بله، **عبارت کلیدی رأی** درباره ازدواج/طلاق چی هست؟
3) الان مشکل اصلی‌تان **ابطال سند ازدواج و طلاق** است یا **اصلاح شناسنامه و حذف نام/نسبت**؟
اگر متن کوتاهی از “منطوق رأی” (قسمت نتیجه) را اینجا تایپ کنید، به شما می‌گم بهترین مسیر قانونی چیه و کجا باید اقدام کنید.
سلام، دادگاه تجدیدنظر صرفاً در حدود خواسته و اعتراض مطروحه رسیدگی می‌کند و رأساً وارد ابطال سند نکاح یا اصلاح شناسنامه اشخاص ثالث نمی‌شود مگر اینکه چنین خواسته‌ای صراحتاً مطرح و طرفین مربوطه طرف دعوا قرار گرفته باشند.
ابطال واقعه نکاح، اصلاح سند رسمی و حذف نام از شناسنامه، مستلزم تقدیم دادخواست مستقل با طرفیت زوجین و اداره ثبت احوال است لذا بدون طرح دعوای مستقل و صدور حکم قطعی، مرجع تجدیدنظر خودبه‌خود اقدامی در ابطال اسناد یا اصلاح شناسنامه انجام نخواهد داد. موفق باشید.
سلام و احترام نه، دادگاه تجدیدنظر خودش خودبه‌خود چیزی را باطل نمی‌کندمگر اینکه در پرونده خواسته شده باشدو رأی هم صادر شود.
اگر ازدواج با شناسنامه شخص دیگری ثبت شده و اشتباه بوده، معمولاً باید خودتان دادخواست بدهید برای:
1. ابطال سند/ثبت ازدواج
2. اصلاح سجل و شناسنامه
3. اگر لازم باشد حذف یا اصلاح نام فرزندان از شناسنامه صاحب اصلی
ماده قانونی مرتبط
ماده 10 قانون مدنی: قراردادها و توافق‌ها تا وقتی خلاف قانون نباشند معتبرند؛ ولی اگر ثبت ازدواج اشتباه یا خلاف واقع باشد، باید از راه دادگاه اصلاح شود.
ماده 1287 و 1288 قانون مدنی: سند رسمی معتبر است، اما اگر خلاف واقع باشد، قابل رسیدگی و ابطال/اصلاح در دادگاه است.
ماده 995 قانون مدنی: در مواردی که در سجل احوال اشتباهی باشد، اصلاح آن با حکم دادگاه انجام میشود.همچنین در عمل، این کار معمولاً با دادخواست از طرف ذی‌نفع انجام میشود، نه خودبه‌خود.
شما باید اقدام کنید برای دادخواست خود دادگاه تجدیدنظر معمولاً اقدام خودکار نمی‌کند.
باید شما دادخواست بدهید تا دادگاه درباره ابطال ثبت، اصلاح شناسنامه و آثارش تصمیم بگیرد.
سلام وقت بخیر، کاربر ارجمند، دادگاه تجدیدنظر به طور خودکار و بدون نیاز به دادخواست مجدد، حکم قطعی خود را در مورد ابطال ازدواج ثبت‌شده با شناسنامه‌ای که به اشتباه استفاده شده صادر می‌کند و پس از قطعی شدن حکم، این موضوع به ثبت احوال ابلاغ میشود تا اسناد اصلاح و نام‌ها از شناسنامه‌های مربوطه حذف گردند، بنابراین نیازی نیست شما مجدداً دادخواست جداگانه‌ای برای ابطال یا حذف نام‌ها ثبت کنید و تمام فرآیند توسط دادگاه و پس از آن توسط ثبت احوال پیگیری خواهد شد.
امیر مهدی زاده
وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضائیه
چطور پرسش جدید ثبت کنم؟⌄
با ورود به حساب کاربری و انتخاب گزینه ثبت پرسش، موضوع حقوقی خود را بنویسید و حوزه مرتبط را انتخاب کنید تا درخواست شما برای بررسی ارسال شود.
